Radiotechnika 7 pytań

kompatybilność elektromagnetyczna EMC

EMC (Electromagnetic Compatibility) to sztuka współistnienia urządzeń elektronicznych bez wzajemnych zakłóceń. Dla radioamatora to codzienne wyzwanie — Twój nadajnik nie powinien zakłócać telewizora sąsiada, a sąsiad's LED-owy zasilacz nie powinien zaśmiecać Twojego pasma.

Jak zapobiegać zakłóceniom z nadajnika?

Trzy filary: filtr wyjściowy (LPF tłumi harmoniczne), uziemienie (odprowadza prądy w.cz.), ekranowanie (metalowa obudowa blokuje promieniowanie). Sprawdzaj: liniowość PA (przesterowanie = splatter), stan filtra wyjściowego (harmoniczne?), uziemienie RF (krótki, gruby przewód do uziomia). Dummy load musi być ekranowany — bez ekranu promieniuje jak antena.

BCI — zakłócenia u sąsiadów

BCI (Broadcast Interference) to gdy Twój nadajnik zakłóca radio/TV sąsiada. Przyczyny: harmoniczne z nadajnika, intermodulacja w odbiorniku ofiary. Rozwiązanie: filtr LPF na Twoim nadajniku + filtr HP na wejściu telewizora sąsiada. Nie zapomnij o filtrze sieciowym — prądy w.cz. na przewodach zasilających promieniują i zakłócają, nawet przy QRP.

Na egzaminie

Zakłócenia = sprawdź PA + filtr + uziemienie. BCI = filtr na nadajniku + filtr na TV sąsiada. Filtr sieciowy potrzebny ZAWSZE (niezależnie od mocy). Plastikowa obudowa = zero ochrony przed RF.

Gdzie szukać więcej

Strona RSGB EMC Committee — praktyczne poradniki. Książka: 'The ARRL RFI Book'. Praktyka: prosty analizator widma (tinySA) pozwala sprawdzić czystość sygnału nadajnika.

filtry siecioweekranowanieuziemieniezakłóceniaEMCstopień mocy PAfiltr wyjściowyharmoniczneemisje niepożądanefiltr sieciowyuziemienie RFprądy w.cz.emisje przewodzoneuszkodzeniesilny sygnał

Pytania egzaminacyjne (7)

d1-125 Jak zwalczyć zakłócenia rozprowadzane siecią energetyczną?

Jak zwalczyć zakłócenia rozprowadzane siecią energetyczną?

A przez stosowanie grubych przewodów

B przez stosowanie filtrów sieciowych, ekranowanie urządzeń i odpowiednią konstrukcję urządzeń

C przez zastosowanie zabezpieczenia różnicowoprądowego

Zakłócenia rozprowadzane siecią energetyczną zwalcza się kompleksowo: filtry sieciowe (ferytowe) tłumią zakłócenia przewodzone, ekranowanie urządzeń redukuje emisję i podatność na zakłócenia, a uziemienie zapewnia drogę odprowadzenia prądów zakłóceniowych. Wszystkie trzy metody stosowane łącznie dają najlepszy efekt.

Tip: Filtry + ekranowanie + uziemienie = kompletne rozwiązanie EMC. Wszystkie trzy razem.

d1-126 Jeżeli nadajnik amatorski powoduje zakłócenia, to jakie elementy sprawdzamy w pierwszej kolejności?

Jeżeli nadajnik amatorski powoduje zakłócenia, to jakie elementy sprawdzamy w pierwszej kolejności?

A prawidłowe działanie mikrofonu

B blokadę szumów odbiornika

C liniowość stopnia mocy (PA), filtr wyjściowy, uziemienie radiostacji

Gdy nadajnik powoduje zakłócenia, sprawdzamy: liniowość stopnia mocy (PA) — przesterowanie generuje harmoniczne i produkty intermodulacyjne; filtr wyjściowy — czy prawidłowo tłumi harmoniczne; uziemienie — czy zapewnia drogę dla prądów w.cz. Są to trzy najczęstsze źródła niepożądanych emisji.

Tip: Zakłócenia z nadajnika = sprawdź PA, filtr i uziemienie. Trzy główne winowajcy.

d1-127 Jeżeli nadajnik promieniuje energię w.cz. poprzez sieć zasilającą to stosujemy:

Jeżeli nadajnik promieniuje energię w.cz. poprzez sieć zasilającą to stosujemy:

A filtr w.cz. na wyjściu antenowym nadajnika

B dławnicę kablową

C uziemiamy obudowę i włączamy filtr sieciowy w zasilanie

Jeśli energia w.cz. przedostaje się do sieci zasilającej, należy uziemić obudowę nadajnika (krótkim przewodem do dobrego uziemienia RF) i włączyć filtr sieciowy w przewód zasilający. Filtr blokuje przepływ prądów w.cz. przez sieć, a uziemienie daje im alternatywną drogę odprowadzenia.

Tip: Promieniowanie przez sieć = uziemienie + filtr sieciowy. Oba razem — same nie wystarczą.

d1-334 Odbiornik został uszkodzony przez silny sygnał z anteny, pochodzący z pracującego w bezpośredniej bl...

Odbiornik został uszkodzony przez silny sygnał z anteny, pochodzący z pracującego w bezpośredniej bliskości nadajnika dużej mocy. Przyczyną uszkodzenia mogło być:

A wyindukowanie silnego sygnału w.cz. w antenie odbiorczej

B złe dostrojenie nadajnika

C przeniesienie sygnału w.cz. po kablu zasilającym przez złe zasilanie odbiornika

Silny sygnał w.cz. z pracującego nadajnika może się wyindukować (sprzęgnąć) w antenie odbiorczej i uszkodzić stopień wejściowy odbiornika. Moc indukowana zależy od odległości, mocy nadajnika i sprzężenia anten. Nawet 100 W nadajnika w odległości kilku metrów może wygenerować napięcia uszkadzające FET-y wejściowe.

Tip: Silny sygnał w antenie odbiorczej od pobliskiego nadajnika = uszkodzenie wejścia odbiornika.

d1-335 W zbudowanym wzmacniaczu m.cz. słychać dokuczliwe zakłócenia od pobliskich telefonów komórkowych. Co...

W zbudowanym wzmacniaczu m.cz. słychać dokuczliwe zakłócenia od pobliskich telefonów komórkowych. Co można zrobić, by te zakłócenia zmniejszyć:

A nic nie można zrobić, zakłócenia już takie są

B zaekranować stopień wejściowy tego wzmacniacza

C zwiększyć napięcie zasilania, by stosunek sygnał/zakłócenia był korzystniejszy

Zakłócenia od telefonów komórkowych we wzmacniaczu m.cz. (audio) spowodowane są detekcją sygnału GSM/LTE przez nieliniowy stopień wejściowy. Rozwiązanie: ekranowanie stopnia wejściowego (metalowa obudowa, ekranowane kable). Ekran blokuje sygnał RF zanim dotrze do wrażliwych obwodów.

Tip: Zakłócenia RF we wzmacniaczu audio = ekranuj stopień wejściowy. Klatka Faradaya.

d1-336 Krótkofalowiec zbudował skrzynkę antenową, ale przy pracy z tą skrzynką obserwuje słabe świecenie ni...

Krótkofalowiec zbudował skrzynkę antenową, ale przy pracy z tą skrzynką obserwuje słabe świecenie nie zasilanej świetlówki, które nie występuje po odłączeniu skrzynki. Co może wykonać, by to zjawisko wyeliminować?

A wprowadzić ekranowanie skrzynki, na przykład w postaci szczelnej, metalowej obudowy

B poprawić dopasowanie stopnia końcowego

C wymienić zasilacz sieciowy

Przepięcia w skrzynce antenowej (tunerze) bez ekranowania mogą promieniować sygnał RF z wnętrza skrzynki, zakłócając inne urządzenia. Ekranowanie metalową obudową (szczelną klatkę Faradaya) blokuje promieniowanie. Ważna jest szczelność — otwory i szpary redukują skuteczność ekranu.

Tip: Tuner promieniuje RF = ekranuj szczelną metalową obudową.

d1-338 Czy brak filtru przeciwzakłóceniowego na obwodzie zasilania sieciowego może być przyczyną zakłóceń w...

Czy brak filtru przeciwzakłóceniowego na obwodzie zasilania sieciowego może być przyczyną zakłóceń w pracy urządzenia?

A tak, ale tylko przy dużej mocy

B zawsze, bez względu na moc

C to nie ma znaczenia, rolę filtru pełni transformator zasilacza

Brak filtra przeciwzakłóceniowego (sieciowego) na zasilaniu może powodować zakłócenia ZAWSZE, niezależnie od mocy nadajnika. Nawet nadajnik QRP (5 W) może wprowadzać prądy w.cz. do sieci energetycznej, które się rozprzestrzeniają i zakłócają inne urządzenia. Filtr sieciowy to podstawowy element stacji.

Tip: Filtr sieciowy potrzebny ZAWSZE, niezależnie od mocy. Nawet QRP może zakłócać przez sieć.

Powiązane tematy

nadajnik radiowy 8 bezpieczeństwo i pole EM 6 nadajnik SSB 7 skróty radioamatorskie 14 przyrządy pomiarowe RF 9

Wróć do listy tematów